Door Martin Huydink

Bij het uitblijven van een reactie na het versturen van meerdere mailtjes krijgen de woorden ‘niemand is onsterfelijk’ haast een diepere betekenis en rijst het vermoeden dat de persoon achter de website met deze naam niet langer onder ons is. Totdat er onverwachts een teken van leven volgt: “Ondergetekende is nog steeds in goede gezondheid in leven.” Afzender Jaap Louisse (71) is al bijna zeven jaar in het bezit  van een graftombe bij de Petruskerk en heeft de wens nog zo’n 800 jaar voort te leven. Niet in levende lijve maar via zijn zerk waarop verwezen wordt naar zijn internetsite www.niemandisonsterfelijk.nl .

Als de gemeente Amsterdam begin jaren zeventig de Petruskerk en omgeving met de grond gelijk wil maken om er een havengebied te ontwikkelen, komen buurtbewoners en andere belanghebbenden in opstand. Ze weten de sloop te voorkomen door de aandacht te vestigen op de graven en het daaraan verbonden eeuwige grafrecht. Met een beschermde status van A1 locatie als gevolg is de begraafplaats van Sloterdijk nu een van de kleinste en charmantste kerkhofjes van Amsterdam ingepakt tussen snelwegen en industriegebieden. In de nissen van de kerkmuur bevinden zich enkele tombes waarvan er één direct opvalt door het opschrift. www.niemandisonsterfelijk.nl . Op de site tref je muziek, poëzie en enkele citaten over de betrekkelijkheid van het leven aan maar niets over de identiteit van de overledene. Het gaat Jaap Louisse dan ook niet om hem zelf maar om een gedachte die hij uit wil dragen. “Ik ben niet belangrijk. Als er tegen de tijd dat het zover is maar op de site staat dat ik er niet meer ben, vind  ik dat al lang best.” Belangrijkste reden achter zijn site is mensen die de begraafplaats bezoeken en het opschrift opmerken, aan het denken te zetten. “Het gaat me er om de mensen die de website bezoeken te verzoenen met het einde van het leven, ze mee te geven dat ze moeten genieten van de tijd die ze hebben en aan te sporen iets te betekenen voor anderen. Die dingen vind ik belangrijk.”

Confrontatie met de dood

In 2000 fietst Louisse naar het Petruskerkje in Amsterdam Sloterdijk om er de begraafplaats te bezichtigen en vertelt de koster hem dat er nog één tombe vrij is. “Het was de tombe naast Dirk van den Broek die ik goed ken vanuit de levensmiddelenbranche waarin we beide werkzaam zijn geweest. Zelf vond ik het meteen een aardig idee een tombe maar mijn vrouw had in eerste instantie zo haar bedenkingen.” Die werden pas zeer recentelijk weggenomen toen de familie Louisse geconfronteerd werd met de dood. “Ik ben er altijd vanuit gegaan dat ik als 71 jarige er als eerste in zou liggen maar mijn dochter heeft onlangs een miskraam gehad en we hebben besloten Famke, zoals haar te vroeg geboren dochtertje heet, bij te zetten in de tombe. Buiten de tragiek en emoties die er bij zo’n verlies komen kijken was het  vooral ook een indrukwekkende en mooie plechtigheid.”

“Die ervaring heeft ervoor gezorgd dat mijn vrouw nu verzoend is met het idee dat ze er later in komt te liggen. De eindigheid van het bestaan weten we allemaal, het is het enige zekere wat we in dit leven hebben. Je moet je eigen eindigheid ook relativeren. Dat ik 71 ben geworden is al redelijk uniek en heb ik vrede mee. Natuurlijk wil ik nog een jaar of  tien, vijftien in goede gezondheid op deze globe rondsjouwen maar uiteindelijk zijn er vier miljard mensen en als we allemaal zouden blijven leven wordt de aarde veel te vol.” Door zijn relativeringsvermogen heeft Louisse bij het bezoeken van zijn tombe dan ook geen angstig gevoel. “Het geeft me juist rust dat ik weet waar ik kom te liggen en dat de plaats beschermd is. Het is een A1 locatie wat inhoudt dat er niets meer aan veranderd mag worden. De kerk is veilig gesteld en heeft een beschermde status. Dus dat zit wel goed voor 800 jaar.”

Voor een indruk van de graftombe en de Petruskerk klik hier

 800 jaar online

Na aanschaf van de tombe denkt Louisse hard na wat hij er nu op zal zetten. “Ik heb toen bedacht  om er www.niemandisonsterfelijk.nl op te zetten en daar een mooie website bij te maken. Dus eigenlijk is het gekomen vanuit de gedachte dat er niets op  de zerk zelf stond die was leeg.”  Niemandisonsterfelijk  komt van het boek met de gelijknamige titel van Simone de Beauvoir waarin  de hoofdpersoon door een levenselixer onsterfelijk is. “Daarna heb ik gecheckt of de naam nog vrij  was en deze laten registreren. Omdat ik zoveel reacties kreeg wanneer de website werd gevuld ben ik er toen aan begonnen.”

Of ook zijn site over 800 jaar nog online is, is natuurlijk de vraag. “Je weet nooit of er dan niet veel avant-gardistische zaken zijn dan internet. Nu is het internet geweldig maar misschien is het dan wel anders.” Louisse heeft de zaken rond zijn graftombe en bijbehorende internetsite ondergebracht in een stichting (stichting Allegro) waarin door iedereen die dit maar wil giften kunnen worden gestort. “Daarnaast heb ik aandelen gekocht van fondsen waarvan ik verwacht dat ze niet binnen 100 jaar verkocht zullen worden.” Het stichtingsbestuur bestaat uit diverse mensen jong en oud waarvan hij zelf de oudste is.

“We komen één maal per jaar samen om  tijdens een etentje gebeurtenissen, de site en andere actualiteiten rond te tombe te bespreken. Naast een jurist zitten er mensen met verstand van internet in het bestuur die gewoon erg enthousiast waren om eraan mee te doen. Die 800 jaar is natuurlijk een fictief getal, en in verhouding tot de aardbol of het sterrenstelsel helemaal niets. Tegen die tijd ben ik al lang verpulvert. De stichting moet ervoor zorgen dat het allemaal door gaat, je kunt namelijk geen afspraken maken met een provider dat je site zolang online blijft. Ik ga er maar vanuit dat de stichting voor jonge aanwas, jong bloed zorgt en dat er over 325 jaar nog steeds een bestuur is. Als mijn opvolgers het goed doen en de statuten naleven, dan wordt ervoor gezorgd dat de stichting volgens de oprichtingsakte blijft functioneren en nieuwe mensen aanwijst. Je moet op een gegeven moment toch dingen over laten aan je opvolgers. De website is voor mij  de kern van het externe gebeuren, intern is het gewoon een tombe zoals er zoveel familietombes zijn. De tombe is een familiegraf  met plaats voor acht kisten en niet alleen bedoeld voor mij, mijn vrouw en mijn kinderen maar te gebruiken tot in lengte van jaren zolang er nageslacht is.”

 Levend nog altijd meer te vertellen dan dood

“De dood heeft mij altijd gefascineerd en zorgt ervoor dat je stil staat bij het leven. Bij begrafenissen of crematies denk ik ook altijd bij mijzelf ‘goh, ik ben er nog.’ Ook als ik op reis ben, naar Japan, China of zoals laatst naar de VS probeer ik er een kerkhof te bezoeken. Er zijn geweldig mooie kerkhoven met veel historie en graven met mooie beelden zoals bijv. in Brooklyn  in New York. Bij het langslopen realiseer je je dat je levend nog altijd meer te vertellen hebt dan de mensen die erin liggen. Of het nu om Napoleon, leden van het koningshuis of Willem van Oranje Nassau gaat.” Louisse heeft wel enige moeite met de ongelijkheid als het om overledenen gaat: “Ergens is het raar dat als je lid bent van het koninklijk huis je wel gebalsemd mag worden en als gewoon eenvoudig burger niet. Ik zou wel graag gebalsemd worden zoals de farao’s. Emotioneel gezien is het een fijne gedachte om lang goed te blijven al merk je er natuurlijk niets van. Toetanchamon merkt er ook helemaal niets van dat er een heleboel mensen om zijn lijk heen staan en over hem praten.

‘Zolang er nog over je gesproken wordt ben je nog niet dood.’ zeggen ze. Dus als je gebalsemd bent zal er langer over je gesproken worden dan dat er niets meer in dat kistje ligt.” Geloven in  een leven na de dood doet Louisse niet. “Nee absoluut niet, nee hoor het is jammer maar voor alles wat leeft geldt: ‘stof zijd gij en tot stof zult gij wederkeren.’ Dat is wel een Bijbels woord maar  dat meen ik ook. Je leeft voort in de wormen die voortleven van jou. Voor veel mensen is het een vervelende gedachte dat het leven ophoudt. Zij voelen zich zo belangrijk dat ze zich niet kunnen voorstellen dat er niets meer is en klampen zich vanwege onzekerheid aan iets vast wat niet te bewijzen is maar een prettig gevoel geeft. Dat iets-isme is ook niet onlogisch, mensen hebben graag een houvast . Op het moment dat je niet meer gelooft in het hiernamaals dan is god als verschijnsel snel verdwenen.”

Bekijk de fotogallery hier